De historische waarde van de AEX index (1988-2019)

In Nederland kijken we nog vaak naar hoe onze eigen aandelenbeurs het doet. Vaak wordt er dan gekeken naar de AEX, een index van de 25 grootste aandelen van de Euronext Amsterdam. Tezamen met de AMX (Midcap) en AScX (small cap) vormt de AEX de gehele Nederlandse aandelenmarkt. De AEX zou een graadmeter zijn van onze economie, al loopt de economie vaak achter op wat er met de aandelenbeurzen gebeurt.

Als belegger in Nederland leek het me leuk me eens verder te verdiepen in dit stukje Hollandse glorie genaamd de Amsterdam Exchange Index, oftwel, de AEX. Hoe hebben deze 25 grootste aandelen in Nederland de afgelopen tijd gepresteerd? Welke aandelen zijn er onderdeel van en hoe zit het met dividenduitkeringen? Zou ik er in moeten investeren of niet? Genoeg interessants om uit te zoeken dus!

Hoe is de AEX ontstaan

De AEX is in 3 januari 1983 opgericht om optiehandel in een index mogelijk te maken. Optiehandel in een index was in Amerika al veel gebruikelijker dan in Europa, daar is dan ook het idee van komen overwaaien. De handel in de AEX vond voor het eerst plaats op 4 maart 1983. Destijds werd het de EOE (European Options Exchange) genoemd. Dit was op dat moment erg vooruitstrevend in Europa, door de oprichting werd het ook mogelijk om opties op de index uit te geven, het maakte speculeren op de beurs als geheel mogelijk. De EOE was de eerste aandelenindex in Europa welke continue berekend werd. In 1994 veranderde de EOE in de AEX.

Bij het ontstaan van de AEX waren er maar 13 aandelen vertegenwoordigd op de AEX. Dit waren ABN, Ahold, Akzo, Amro, Gist-Brocades, Heineken, Hoogovens, KLM, Koninklijke Olie, Nationale Nederlanden, Philips, Unilever en Nedlloyd.

Hoe heeft de AEX zich de laatste 30 jaar ontwikkeld?

Helaas kon ik alleen maar data over de waarde van de AEX terugvinden tot 1988. Toch is 30 jaar aan data ook mooi om iets over te kunnen zeggen, er is in die tijd immers genoeg gebeurt. Voor de datapunten in onderstaande grafiek heb ik telkens de waarde aan het eind van het jaar gebruikt, behalve voor het eerste datapunt, wat zich op 4 januari 1988 bevond.

In de grafiek zijn een aantal marktbewegingen goed terug te zien. Vanaf 1995 begon de internetbubbel zich te ontwikkelen. Deze knapte uiteindelijk in september 2000. Daar overheen kwamen ook nog de aanslagen van 9/11, welke een nieuw dieptepunt in 2002 veroorzaakten.

De markt herstelde en de koersen van de onderliggende aandelen op de AEX trok aan. In 2007 werd het jaar afgesloten met een eindstand van 515,77. Daarna stortte het financiële stelsel in en zagen we een enorme daling in 2008, het begin van de financiële crisis. Dit zorgde in de jaren erna voor turbulente aandelenhandel maar na 2011 begon de markt weer aan zijn opwaartse beweging, zijnde het niet met horden en stoten zoals normaal bij beleggen.

In 2019 was de slotstand 604,58, het was een geweldig jaar geweest met een rendement van 23,92%. Totdat begin maart de coronacrisis toch wel echt roet in het eten gooide. Op 1 na slechtste beursdag sinds Zwarte Maandag (19 oktober 1987) werd gemeten waarbij de AEX in 1 klap 11% aan waarde verloor (12 maart 2020).

Welke bedrijven zijn onderdeel van de AEX?

In totaal zijn er 25 bedrijvenonderdeel van de AEX. Elk jaar vind er in maart een herindeling plaats waarbij wordt gekeken of de grootste aandelen nog steeds onderdeel zijn van de AEX. Hierdoor vinden soms verschuivingen plaats tussen de AMX (midcap) en de AEX. Dit kan ook voorkomen wanneer een bedrijf wordt overgenomen. Bij de herweging wordt gekeken naar de marktkapitalisatie van de aandelen, waarbij alleen de vrij verhandelbare (free float) aandelen worden meegerekend.

De verdeling van aandelen welke onderdeel uitmaken van de AEX ziet er als volgt uit:

Aandeel	Ticker	Weging (%)
ASML Holding	ASML	16,37
Royal Dutch ShellA	RDSA	14,60
Unilever	UNA	12,12
Relx	REN	7,85
Philips	PHIA	6,45
Prosus	PRX	5,00
Ahold Delhaze	AD	4,57
Adyen	ADYEN	3,84
DSM Kon	DSM	3,66
ING Groep N.V.	INGA	3,63
Heineken	HEIA	3,42
Wolters Kluwer	WKL	3,41
Akzo Nobel	AKZA	2,33
Just Eat Takeaway	TKWY	1,72
KPN Kon	KPN	1,51
Galapagos	GLPG	1,48
NN Group	NN	1,40
Unibail-Rodamco-WE	URW	1,39
Arcelormittal SA	MT	1,12
ASM International	ASM	0,87
Aegon	AGN	0,76
Randstad NV	RAND	0,69
IMCD	IMCD	0,66
ASR Nederland	ASRNL	0,60
ABN AMRO Bank N.V.	ABN	0,55

Hoe wordt de AEX berekend?

Bij het ontstaan van de AEX was de waarde van de index van alle 13 samen 100 gulden. In 1999 is de euro geïntroduceerd in de index en werd de beginstand omgezet naar 45,38 euro. Zowel de herindeling (welke aandelen deel uitmaken van de index) als de herweging (voor hoeveel ze meetellen bij het bepalen van de prijs van de index) zijn van belang bij het bepalen van de prijsberekening.

De weging van aandelen die deel uitmaken van de index wordt bepaald door de vrij verhandelbare marktkapitalisatie. De index wordt berekend op de meest recente prijzen van de aandelen zoals tot stand gekomen in transacties op de Euronext markten. De prijs van de index wordt elke 15 seconden herberekend en gepubliceerd. Dit gebeurt vanaf 9 uur ’s ochtends totdat de beurs sluit.

De weging van een aandeel maal de laatst bekende verhandelde prijs maakt voor alle deel uitmakende aandelen samen de prijs van de index. De weging kan worden aangepast als resultaat van corporate actions (bijv. dividenduitkering in de vorm van aandelen) of wijzigingen in de free float.

De basis valuta van de AEX is de Euro. Wanneer er aandelen onderdeel uitmaken van de AEX welke een andere basisvaluta hebben worden deze omgerekend naar de Euro volgens de laatst bekende wisselkoers zoals genoteerd op Reuters.

Gemiddeld rendement op de AEX

Het rendement van een index bestaat voornamelijk uit waardefluctuaties van de onderliggende aandelen en corporate actions (niet zijnde dividenduitkeringen). Zoals hieronder te zien is verschilt dit enorm van jaar op jaar. Geen stabiele lijn dus maar veel pieken en dalen. In de periode van 1989 tot 2019 zijn er 7 jaren geweest met een negatief rendement en 24 jaren met een positief rendement.

De prijs voor de AEX bedroeg op 4 januari 1988 68,82 euro. Op 31 december 2019 was de slotprijs 604,58 euro. Wanneer je op 4 januari 1988 de AEX index had gekocht had je dus op 31 december 2019 een rendement van 778,5% gehad (oftewel, 7,26% per jaar). Toch is de kans klein dat dit de actie is die iemand heeft genomen. Het rendement is enorm afhankelijk van het moment waarop je de aandelen hebt gekocht. Kocht je bijvoorbeeld de AEX index aan in 1999 (tegen een prijs van 677,15 euro op 30 december) dan had je eind 2019 nog steeds verlies gemaakt (bij een slotprijs van 604,58 euro op 31 december).

Dit is dan ook vaak de reden waarom wordt aangeraden om de “dollar cost averaging” strategie te gebruiken. Deze strategie houdt in dat je niet in 1x al je geld belegd, maar dit spreidt over een langere periode. Bijvoorbeeld door elke maand 250 euro in te leggen en dit over een periode van 20 jaar in plaats van 60.000 euro in 1 keer te beleggen.

Hoe zit het met dividend bij de AEX index?

Dividend dat door onderliggende bedrijven wordt uitgekeerd, wordt niet automatisch herbelegd. Dividenduitkeringen zitten dus niet verwerkt in de koers van aandelen en daarmee de waarde van de AEX. De waardestijging vertelt dus niet het gehele verhaal over het rendement.

Er zijn binnen de AEX 2 type aandelen: groeiaandelen en dividendaandelen. Dividendaandelen zijn vaak aandelen van bedrijven uit stabiele sectoren welke actief zijn in regio’s waar er niet veel groei meer zit in de vraag naar de producten van het bedrijf. Denk hierbij aan Ahold, Unilever, NN Group, ABN Amro en Shell.

Groeiaandelen zijn vaak bedrijven in de technologische sector welke nog een groeicurve hebben en daardoor liever winst herinvesteren om zo meer waarde te kunnen creëren voor aandeelhouders dan wanneer de winst was uitgekeerd in de vorm van dividend. Wanneer we kijken naar de AEX zijn dit bijvoorbeeld Adyen en Galapagos.

Hoeveel dividend een ETF welke volledig de AEX volgt uitkeerd geeft een goed beeld. Wanneer we bijvoorbeeld kijken naar de iShares AEX UCITS ETF (ISIN: IE00B0M62Y33), onderdeel van DEGIRO kernselectie, geeft dat het volgende weer:

Jaar	Dividend	Dividend t.o.v. slotkoers
2017	1,494	2,72%
2018	1,533	3,16%
2019	1,685	2,79%

Mocht je dus op een verkeerd moment hebben aangekocht (zoals hierboven in het voorbeeld in 1999), dan zou je nog steeds zo’n 2,7% dividend op jaarbasis hebben ontvangen.

Waarom zou je erin investeren of niet?

Nu blijft natuurlijk de hamvraag: wel of niet investeren in de AEX als index. Ik kan hierover alleen maar mijn eigen mening geven. Er zijn een aantal voordelen, maar ook nadelen. Het hangt dus volledig van jezelf af wat je het zwaarst vind wegen.

Voordelen investeren in AEX

Naar mijn mening zijn er twee voordelen om te investeren in de AEX. Aan de ene kant ontvang je een relatief stabiel inkomen in de vorm van dividend. Aan de andere kant investeer je in de Nederlandse economie.

Kijkend naar het dividend is dit de laatste jaren gemiddeld genomen zo’n 2,7% van de waarde van de iShares AEX UCITS ETF, een tracker welke de gehele AEX volgt. Dit is best een goed dividend rendement, als je het bijvoorbeeld vergelijkt met VWRL.

Tevens zou je kunnen beredeneren dat je door het aanhouden van de AEX je als investeerder bloot stelt aan de Nederlandse economie. Wanneer het in Nederland dus economisch goed gaat profiteer je hier volop van mee. Nu is het natuurlijk wel zo dat de meeste bedrijven die op de AEX genoteerd staan internationaal zijn. Als je in detail gaat kijken hoeveel van de omzet daadwerkelijk uit Nederland wordt gehaald zal dat relatief klein zijn.

Nadelen investeren in AEX

Toch is er ook een groot nadeel van het aanhouden van een ETF welke de AEX volgt. Dit is in 1 woord samen te vatten: Spreiding.

De AEX bestaat maar uit 25 bedrijven. Dit is misschien voor Nederlandse begrippen relatief veel, maar om een goede spreiding in je portefeuille aan te brengen relatief weinig. Uit sommige sectoren is maar 1 bedrijf verantwoord.

Daarnaast zorgt de opbouw van de index ervoor dat je in de top 4 bedrijven onevenredig veel aanhoudt. Wanneer we ASML Holding, Royal Dutch Shell, Unilever en RELX group bij elkaar nemen aan weging dan maken deze 4 bedrijven zo’n 51% van de AEX op. Een slecht jaar bij 1 van deze bedrijven heeft dus een onevenredig grote impact op het resultaat van de index. Je denkt dus een goede spreiding te hebben tussen 25 aandelen, maar eigenlijk is dit voor 51% in 4 aandelen en 49% in de overige 21 aandelen. Dit vind ik toch wel een erg groot minpunt….