Wat is een obligatie?

Beleggen kan in verschillende vormen. 1 daarvan is het beleggen in obligaties. Omdat ik na mijn studie zelf ook een opfrisser wil over hoe een obligatie ook alweer werkt ben ik op zoek gegaan naar meer informatie. Deze informatie heb ik hier in deze blogpost samengevat.

Wat is een obligatie?

Een obligatie is simpel gezegd een schuldpapier afgegeven door een land, bank of bedrijf. Wanneer een bedrijf geld nodig heeft voor bijvoorbeeld een verbouwing kan deze een lening in de vorm van het uitgeven van obligaties aangaan. Deze schuldbewijzen zijn vaak verhandelbaar op de beurs. Voor het uitlenen van geld ontvang je rente, net zoals op de bank. Deze rente wordt ook wel couponrente genoemd. Het hangt van de obligatie af of deze rente vast staat of variabel is. De looptijd van de obligatie is per obligatie verschillend. Aan het eind van de looptijd wordt de face value van de obligatie terugbetaald. De face value van een obligatie is de nominale waarde van het schuldpapier, zoals vermeld op de obligatie. De rente word berekend over de face value van de obligatie.

De prijs van een obligatie

De prijs die betaald wordt voor een obligatie kan gelijk zijn aan de face value, maar kan hier ook vanaf wijken (boven/onder par). De marktprijs van een obligatie wordt bepaald door de huidige rente die op de markt verkregen kan worden en de couponrente van de obligatie. Zo kan het zijn dat wanneer de couponrente van de obligatie hoger licht dan hetgeen op de markt, de marktprijs voor de obligatie hoger zal liggen dan de face value (boven par). Je koopt dan immers een product met hogere toekomstig rendement.

De marktprijs voor een obligatie zal naarmate je het einde van de looptijd nadert richting de face value bewegen. Dit heeft te maken met de toekomstige geldstromen (rentebetalingen + face value). Het effect van een hogere of lagere couponrente in vergelijking met de markt heeft dan minder effect op de marktprijs van de obligatie omdat hier minder lang van geprofiteerd kan worden.

Daarnaast hebben ook andere factoren een effect op de marktprijs van een obligatie. Verwachte renteschommelingen hebben het effect zoals hierboven werd uitgelegd. Ook de kredietwaardigheid van de tegenpartij spelen een rol bij de marktprijs bepaling. Via ratingbureaus zoals Standard&Poor of Moody’s worden tegenpartijen gecheckt op kredietwaardigheid.

Voorbeeld kredietwaardigheid

Dat de kredietwaardigheid van de tegenpartij een rol speelt bij het bepalen van de marktprijs hebben we kunnen zien bij Griekse staatsobligaties in aanloop naar de crisis. De kredietwaardigheid (= het risico op het niet terug kunnen betalen van financiële verplichtingen nam toe) van Griekenland stond onder druk, dit had het gevolg dat de personen die Griekse staatsobligaties aanhielden van hun schuldpapieren af wilden omdat  het uitbetalen van de face value aan het eind van de looptijd onzeker was geworden. Hierdoor ontstond een overschot aan Griekse staatsobligaties en de vraag ernaar was minimaal. De marktwaarde daalde dus enorm. De enige manier voor de Griekse overheid om destijds nog geld op te kunnen halen door middel van obligaties was door het geven van hoge couponrentes om het risico te compenseren.

Hoe zit het met rendement?

Het rendement op obligaties komt voornamelijk uit de betaling van couponrente over de face value van de obligatie. De rente wordt vaak periodiek uitbetaald, op welke termijn dit is wordt weergegeven op de obligatie zelf. Daarnaast zijn er ook koersontwikkelingen die effect hebben op de hoogte van het rendement. Is de koers van een obligatie omhoog gegaan en je verkoopt de obligatie, dan is dit onderdeel van het rendement.

Hoeveel risico zit er aan obligaties?

Obligaties worden over het algemeen gezien als een relatief laag risico beleggingsobject. Het grootste risico bij obligaties is dat diegene aan wie het geld is uitgeleend niet aan zijn betalingsverplichting kan voldoen. Dit kan zowel betrekking hebben op de couponrente als op de face value van de obligatie. Dit risico verschilt per uitgever van de obligatie en wordt ook wel het kredietrisico genoemd. Over het algemeen zijn overheidsobligaties minder risicovol dan bedrijfsobligaties. Dit is vaak ook terug te zien in het rentepercentage dat wordt vergoed.

Daarnaast is er ook sprake van een renterisico. Wanneer de marktrente stijgt en de rente op de obligatie vaststaat, wordt de couponrente minder waard in vergelijking met de markt. Je kunt dit vergelijken met het afsluiten van een spaardeposito. Als ik op dit moment een spaardeposito heb afgesloten van 1% en de rente die ik een half jaar later op dezelfde inleg zou kunnen ontvangen stijgt naar 2% dan baal ik dat ik het heb vastgezet voor 1%. Dit principe werkt hetzelfde bij obligaties.

De overige twee risico’s die zich voordoen bij obligaties of beleggen in het algemeen zijn inflatierisico en valuta risico. Voor inflatierisico wordt er gekeken naar de couponrente en de actuele inflatie. Wanneer de inflatie hoger ligt dan de couponrente, verminderd het rendement in waarde. De koopkracht van dezelfde hoeveelheid geld daalt. Als obligaties worden aangehouden in een andere valuta (bijvoorbeeld dollars in plaats van euro’s) kan het zijn dat door koerswisselingen in de dollar de obligatie meer of minder waard is geworden in euro’s.

Waarom zou je beleggen in obligaties?

Zoals eerder ook al genoemd worden obligaties gezien als een relatief laag risico investering. Wanneer je liever niet veel risico loopt op hevige koerswisselingen zijn obligaties dus aan te bevelen. Daarnaast kan het voor een belegger fijn zijn een vooraf bekend rendement te behalen met de investering (in het geval van een vast rente percentage). Ook is het vaak relatief makkelijk een obligatie weer te verkopen, ze zijn over het algemeen vrij verhandelbaar. De liquiditeit van de markt en het product speelt namelijk mee in de prijs die je ervoor kan krijgen wanneer je het product opeens moet verkopen. Bij een faillissement staat een obligatiehouder vaak sterker dan een aandeelhouder (al hangt dit er wel vanaf of de obligaties achtergesteld zijn of niet). Over het algemeen worden schuldhouders eerder afbetaald bij faillissement dan diegene die het eigen vermogen bezitten van een bedrijf.

Mijn persoonlijke mening

Zelf ben ik van mening dat een obligatie een goed product is om aan te houden binnen je persoonlijke portefeuille. Om het risico te spreiden zou ik zelf persoonlijk kiezen voor een obligatiefonds of obligatie ETF. Hierin zijn meerdere obligaties ondergebracht wat het kredietrisico verlaagd. Daarnaast zou ik persoonlijk alleen kiezen voor obligatiefondsen die worden uitgebracht in euro’s om het kredietrisico te minimaliseren.

Er wordt vaak de regel gebruikt dat je leeftijd in percentage de totale investering in obligaties zou moeten zijn binnen je persoonlijke beleggingsportefeuille. Of je dit na wil leven of niet hangt natuurlijk af van het type belegger dat je bent en de reden waarom je beleggingen aanhoudt. Dit is dus persoonlijk en voor iedereen verschillend.